Nieuwsberichten van SK

Nieuwsblog van een drukker/printer

info@drukkerijsk.nl

Full-Colour zeefdruk films en andere narigheid

Beste zeefdrukkers,
Hoe gaat het met jullie? Mentaal nog een beetje gezond? Ik vraag het mij oprecht af. Met mij gaat het namelijk niet zo goed en dat is jullie schuld.
Tot voor kort was ik heel gelukkig, ik belichtte mijn filmpjes voor zeefdruk. Meestal in 1 of 2 kleuren, voornamelijk volvlakken. Af en toe een halfoonraster in 1 kleur. Niks bijzonders, ik was een blij en tevreden mens.

Tot op een vrijdagmiddag de telefoon overging. Het was een mogelijke opdrachtgever voor full-colour films voor zeefdruk. Daar had ik niet zoveel ervaring mee, maar hoe moeilijk kan het zijn? Op internet is vast wel wat meer informatie te vinden.
Na telefonisch overleg levert de klant op maandag een RGB-tiff aan, uiteraard met fel groene en oranje tinten die in CMYK niet haalbaar zijn. Dit netjes verteld aan de klant, die bleek gelukkig op de hoogte te zijn met kleurmanagment, dus de eerste hobbel moeiteloos genomen. Vervolgens ben ik mij gaan verdiepen in de zeefdrukmaterie en hoe daarvoor een goede kleurscheiding te maken. Daarmee kwam ik op een hellend vlak terecht en afloop van mijn zoektocht was ik rijp voor het dolhuis. Hieronder mijn verslag in de duistere (onder)wereld die Zeefdruk heet.

Kleurprofielen, altijd een goed startpunt voor offsetdruk, maar helaas niet aanwezig voor zeefdruk. Jawel ISOcoated_v2_300_eci.icc wordt aangeraden, terwijl mijn klant op uncoated gaat drukken. Als offsetdrukker heb ik de keuze uit tientallen profielen, die om de zoveel jaar worden geüpdatet. Voor zeefdruk niks. Er schijnt er eentje in ontwikkeling te zijn, al een jaartje of acht. Google, ons alwetende orakel, bleef angstvallig stil of stuurde mij met niet relevante linkjes verder het zeefdruk-doolhof in.
De zeefdruknorm ”ISO 12647-5”, gaf bij onze oosterburen van het Fogra Forschungsinstitut als zoekresultaat ”Leider wurde kein Suchtreffer gefunden”. Tot zover de Deutsche Grundlichkeit. Dit had een waarschuwing moeten zijn, als de Duitsers het al niet weten, maar nee hoor, koppig blijven doorzoeken.
Dan de klant maar eens gevraagd welke inkt en zeeffijnheid hij ging gebruiken. Misschien dat via zeefdruk-leveranciers informatie te krijgen was. Bekende leverancier gebeld ”goeie vraag, ik heb eigenlijk geen idee”, was het ontnuchterende en eerlijke antwoord. Diverse sites van inktleveranciers bezocht, vragen gesteld via zo’n webformulier en daarna absolute stilte. Of de vraag was te moeilijk of het webformulier wordt niet gelezen, ik vermoed beide.
Heel veel filmpjes op YouTube gekeken van T-shirtdrukkers die gazen gebruiken waar je met een Boeing 747 doorheen kan vliegen. Geen wonder dat je dan niks aan kleurprofielen hebt.
YouTubers die onbekommerd in Photoshop RGB-afbeeldingen omzetten naar CMYK met de instelling die Adobe photoshop standaard heeft ingesteld. En ik maar denken dat kleurmanagment een serieus vak was.
Rasterpunten zijn ook een dingetje. Mijn idee was dat een ronde rasterpunt de standaard was. Blijkt dat er ook hele volksstammen zijn die zweren bij een elliptische rasterpunt. Oké, eerlijke en duidelijke informatie, toch nog wat bijgeleerd. Wel even rekening houden dat je rasterhoeken wat anders worden.
Welke waarde in lijnen per cm of inch geef je het raster mee? Ook een bron van ergernis en vermaak. Heel veel waarden worden doorgegeven zonder die eenheid erbij te vermelden. Of zonder te vermelden welk gaas er wordt gebruikt. Ja het is T80… 80 wat? Of zoiets als Dpi en Lpi, dat is toch hetzelfde?
Blijkt dat je de fijnheid van je gaas moet delen door factor 4 of 5 voor de juiste lpcm of lpi-waarde. Factor 2,5 of 3,75 mogen ook gebruikt worden, dat het maximale verschil dan 200% is, is een te verwaarlozen detail. Waarden hoger dan 65 lpi schijnen geen zin te hebben. Waarom heb ik dan klanten die met 80 lpi prima kunnen werken? Iemand…?
Dan kom je bij de volgende hindernis, onder welke hoek zet je de CMYK kleuren? Enfin na veel lezen kom je daar wel uit. De meest sprekende kleur op 45° of 135°, afhankelijke van wat voor soort rasterpunt je gebruikt en geel altijd op 0°. De rest maakt niet zoveel uit. Nou… niet helemaal, als je 7,5° bij elke kleur optelt, schijnt dat ook goed te werken. Waarom? Niemand die het weet.
Nylon, polyester of metalen gazen met verschillende fijnheden en onder diverse hoeken opgespannen, draaddiktes, houten, kunststof of metalen lijsten, rakels met verschillende hardheden en van materiaalsoorten, allerlei materialen met verschillende structuren die bedrukt kunnen worden met diverse gradaties van inktabsorptie, machinaal of handmatig zeefdrukken, afsprong van de zeef, verschillende inktsoorten, kleurvolgorde van drukken, kijkafstand, zelf rasteren in Photoshop, toonreeksen, toonovergangen, maximale inktdekking, inktdensiteit, under color removal, correctiecurves, grijsbalans, zeefspanning en zelfs discussies of je de zeefdrukrakel, moet duwen of trekken en onder welke hoek dat dan zou moeten. Om nog een beetje emotioneel stabiel te blijven, heb ik mij daar maar niet in verdiept.

Als er een hel bestaat dan moeten de zeefdrukkers daar een aparte afdeling hebben (8e cirkel, ring 8), waar ze elkaar bestoken met obscure zeefdruk-recepturen voor de perfecte afdruk.
En ik… ik heb er even een kijkje mogen nemen.

Is er nog wat gebeurd in 2019?

Het hele jaar druk, druk… Kijk even op mijn blog en zie tot mijn grote schrik dat ik eigenlijk helemaal niks heb geschreven, geen komma, geen punt, geen letter. Ben ik dan alleen maar met dagelijkse dingen bezig geweest? Nou niet helemaal…, dus tijd voor een update.
Allereerst heb ik een reserve filmbelichter gekocht. Zelfde type: een Katana 5055. Meer omdat ik regelmatig de vraag krijg hoelang ik nog doorga met films belichten en ontwikkelen. Met deze aankoop hoop ik gelijk die vraag te beantwoorden: nog heel lang. Mocht mijn huidige machine het opgeven en niet meer te repareren zijn, staat nummer twee klaar om die taak over te nemen.
Voordeel van deze aanschaf is de modernere software. Met versie 10 van de Harlequin rip werkt het toch allemaal net wat makkelijker.
Verder nog een productieprinter gekocht, weer een Konica Minolta Accuriopress C1070, metertje of 3-4 lang, past allemaal maar net. Werkt ook makkelijk, maar sneller vooral. Papier komt er mooi recht uit. Kleurkalibratie gaat een stuk makkelijk, kortom een hele verbetering.

Groot onderhoud aan de filmbelichter

Na 15 jaar zonder storing te hebben gewerkt, was het op een slecht moment toch zover. Twee ongewenste haarlijnen door het beeld. Wit op zwart, om het zo maar eens te zeggen.
Filmontwikkelmachine gecontroleerd, lens schoongemaakt, herstart, handleiding geraadpleegd, hogere machten aangeroepen. Het mocht allemaal niet baten, de lijnen bleven onverbiddelijk in beeld.
Ik heb heel klein ogenblikje overwogen om met maskerfolie en rode afdekaarde aan de slag te gaan. Beide staan nog ergens in een hoekje te dromen over de hoogtijdagen van de Grafische Industrie en af en toe vertellen ze elkaar sterke verhalen over vroeger.
Met het nodige kunst- en vliegwerk en zonder folie en afdekaarde, konden er toch nog wat films uitgedraaid worden, maar makkelijk was anders. Ieder zijn vak, dus hoogste tijd om de hulptroepen in te schakelen en monteur Ike te bellen (zo'n naam geeft vertrouwen).
En toen de optiek afgestoft, de laserintensiteit drastisch teruggeschroefd, de maatvoering afgesteld, de software ontdaan van allerlei onzinnige pagesetups, calibratie opnieuw uitgevoerd, nieuwe filters geïnstalleerd en de spinnen de huur opgezegd.
Dus er worden weer films belicht en ontwikkeld. Zonder ongewenste lijnen welteverstaan. Meer weten, bel +31-(0)174-385252 of bezoek de info-pagina.

De juiste pdf-instellingen om films te belichten (altijd handig)

Voor iedereen die mijn mailing (met afbeeldingen) over film uitdraai heeft gemist, hieronder nog een keertje.
Als u met Adobe Indesign, Illustrator of Distiller werkt, kunt u onze joboptions downloaden om een pdf te maken voor filmbelichting. Deze instelling is bedoeld voor monochrome afdrukken (voor full-color cmyk adviseer ik de standaard-instellingen van Adobe). Een aantal zaken zijn hierbij voor u ingesteld voor een probleemloze verwerking op onze belichter:
  • In het algemene scherm is gekozen voor de PDF/X-1a:2001 standaard,
  • Compressie voor grijswaarden- en monochrome afbeeldingen is uitgezet, kleurafbeeldingen blijven op 300 ppi staan.
  • Kleuromzetting staat ingesteld op "omzetten in doel (nummers behouden)" voor een juiste CMYK conversie.
  • De uitvoerintentie is Coated Fogra 27, deze conversie bewaart het beste de RGB-kleur zwart (R=0 G=0 B=0).
"Tekens en afloopgebied" staan ook ingevuld, die kunnen evt. overschreven worden. Onder "Geavanceerd" wordt alle transparantie afgevlakt en "Beveiliging" is uitgeschakeld.

Mocht u niet met een van deze programma's werken, dan kunt misschien in de documentatie van uw huidige programma kijken of deze PDF/X-1a:2001 ondersteunt. Meer informatie kunt u op film-info pagina vinden. Voor vragen of opmerkingen, kunt u contact met mij opnemen.

PS. de download is om veiligheidsredenen opgeslagen als een zip-bestand, deze moet eerst uitgepakt worden. Daarna kunt u dit bestand dubbelklikken om te installeren.